Multiplex is één van de meest gebruikte plaatmaterialen in de bouw en de interieurbouw. Je komt het tegen in vloeren, daken, wanden, meubels, bekistingen en zelfs in de scheepsbouw. De populariteit van multiplex komt doordat het sterk, stabiel en gemakkelijk te bewerken is. In tegenstelling tot massief hout werkt multiplex weinig onder invloed van vocht en temperatuur. Daardoor blijft het beter vlak en is de kans op kromtrekken veel kleiner.
Multiplex bestaat uit meerdere dunne lagen houtfineer die kruislings op elkaar zijn verlijmd. Afhankelijk van de dikte bestaat een plaat uit ongeveer drie tot negentien lagen. Doordat iedere laag haaks op de vorige wordt verlijmd, worden de natuurlijke werking en spanningen van het hout grotendeels opgeheven. Hierdoor ontstaat een sterk en maatvast plaatmateriaal dat geschikt is voor veel verschillende toepassingen.
Een multiplexplaat is opgebouwd uit meerdere fineerlagen. De buitenste lagen worden het buitenfineer genoemd en bepalen grotendeels het uiterlijk van de plaat. Daartussen liggen verschillende binnenlagen die kruislings zijn verlijmd. De nerfrichting wisselt per laag steeds negentig graden. Juist deze kruislingse opbouw maakt multiplex zo sterk.
Tussen de fineerlagen bevindt zich een lijmlaag. Bij veel bouwtoepassingen wordt hiervoor een waterbestendige WBP-verlijming gebruikt. Door de combinatie van meerdere fineerlagen en een sterke verlijming ontstaat een plaat die een hoge buigsterkte heeft, goed schroeven vasthoudt en weinig vervormt.
Niet ieder multiplex is van dezelfde houtsoort gemaakt. Afhankelijk van de toepassing wordt gekozen voor een specifieke houtsoort.
Berken multiplex is zeer sterk en heeft een glad oppervlak. Het wordt veel gebruikt voor meubels, interieurbouw en toepassingen waarbij een hoge kwaliteit belangrijk is.
Okoumé multiplex is lichter van gewicht en goed bestand tegen vocht. Daarom wordt het veel toegepast voor kozijnen, gevelbekleding en buitentoepassingen.
Populieren multiplex is één van de lichtste multiplexsoorten. Het is gemakkelijk te bewerken en wordt veel gebruikt voor binnenwerk, meubels en decoratieve toepassingen.
Hardhout multiplex heeft een hoge sterkte en slijtvastheid. Dit maakt het geschikt voor zware constructies en intensief gebruikte toepassingen.
Naaldhout multiplex wordt vooral toegepast in de bouw. Het is sterk, relatief voordelig en wordt veel gebruikt voor dakbeschot, vloeren en constructiewerk.
Voor bekistingen wordt vaak betonplex gebruikt. Dit is multiplex met een harde fenolcoating die waterafstotend en slijtvast is. Hierdoor kan de plaat meerdere keren worden gebruikt voor betonbekistingen.
Multiplex is verkrijgbaar in verschillende diktes. De keuze van de dikte hangt af van de belasting en de toepassing.
Dunne platen van 3 tot 6 millimeter worden vooral gebruikt voor modelbouw, decoratie, achterwanden van kasten en lichte binnenafwerking.
Platen van 9 tot 12 millimeter zijn geschikt voor meubels, betimmeringen en lichte wandconstructies.
De meest gebruikte dikte in de bouw is 18 millimeter. Deze platen worden veel toegepast voor vloeren, constructiewerk en stevige meubels.
Voor zwaardere constructies worden platen van 21, 24 of 27 millimeter gebruikt. Deze zijn geschikt voor dakplaten, vloerconstructies en industriële toepassingen waarbij een hoge sterkte nodig is.
Hoe dikker de plaat, hoe stijver en sterker deze wordt. Daar staat tegenover dat het gewicht ook toeneemt.
Naast de houtsoort is ook de kwaliteit van het buitenfineer belangrijk. Multiplex wordt daarom ingedeeld in verschillende kwaliteitsklassen volgens de Europese norm EN 635-2.
A-kwaliteit heeft een vrijwel foutloos oppervlak zonder noesten of reparaties. Deze platen worden gebruikt wanneer het hout zichtbaar blijft, bijvoorbeeld bij meubels of luxe interieurs.
AB-kwaliteit heeft aan één zijde een A-kwaliteit en aan de andere zijde een B-kwaliteit. Dit is één van de meest gebruikte kwaliteiten, omdat slechts één zijde vaak zichtbaar blijft.
C-kwaliteit mag noesten, kleurverschillen en reparaties bevatten. Deze platen worden gebruikt voor constructieve toepassingen waarbij het uiterlijk minder belangrijk is.
Het is belangrijk om te weten dat deze kwaliteitsklassen alleen iets zeggen over het uiterlijk van de buitenlagen. De constructieve sterkte wordt bepaald door de opbouw van de plaat en de kwaliteit van de verlijming.
Bij toepassingen waar vocht voorkomt, is de verlijming van groot belang. Veel multiplex voor de bouw is voorzien van een WBP-verlijming, wat staat voor Weather and Boil Proof. Deze lijmverbinding is waterbestendig en blijft sterk onder vochtige omstandigheden.
WBP-multiplex is geschikt voor buitentoepassingen, vochtige ruimtes en constructies die tijdelijk aan regen worden blootgesteld. Dit betekent overigens niet dat de plaat volledig waterdicht is. Vooral de zaagkanten kunnen vocht opnemen en moeten daarom altijd goed worden afgewerkt met verf of een geschikte randsealer.
Multiplex heeft verschillende eigenschappen die het tot een populair bouwmateriaal maken. Door de kruislingse opbouw is het sterk en stijf, terwijl het toch relatief licht blijft. Het materiaal werkt weinig en blijft daardoor goed vlak. Daarnaast laat multiplex zich gemakkelijk zagen, frezen, schuren en schroeven.
Een ander voordeel is dat multiplex in veel verschillende afmetingen en diktes verkrijgbaar is. Hierdoor is voor vrijwel iedere toepassing een geschikte plaat beschikbaar. Bij correct gebruik en een goede afwerking heeft multiplex bovendien een lange levensduur.
Bij het kiezen van multiplex is het belangrijk om niet alleen naar de dikte te kijken, maar ook naar de houtsoort, de kwaliteitsklasse en de verlijming. Een plaat die geschikt is voor een kast in een droge woonkamer is namelijk niet automatisch geschikt voor een gevel of een badkamer.
Controleer daarom altijd of de plaat de juiste kwaliteit heeft voor de toepassing. Kies bij buitenwerk of vochtige ruimtes altijd voor een WBP-verlijmde plaat en werk de zaagkanten zorgvuldig af om vochtindringing te voorkomen.
Bewaar multiplex bovendien altijd vlak en droog. Wanneer platen langdurig schuin worden opgeslagen of nat worden voordat ze zijn verwerkt, kunnen ze alsnog vervormen.
Multiplex is een veelzijdig plaatmateriaal dat bestaat uit meerdere kruislings verlijmde fineerlagen. Door deze opbouw is het sterk, vormvast en minder gevoelig voor kromtrekken dan massief hout. Afhankelijk van de toepassing kan worden gekozen uit verschillende houtsoorten, diktes en kwaliteitsklassen.
Voor binnentoepassingen worden vaak berken-, populieren- of naaldhoutmultiplex gebruikt, terwijl voor buitentoepassingen meestal gekozen wordt voor okoumé multiplex of WBP-verlijmd multiplex. Voor bekistingen is betonplex de meest geschikte keuze.
Door de juiste plaat te kiezen en deze op de juiste manier te verwerken, ontstaat een duurzame, sterke en betrouwbare constructie die jarenlang meegaat. Daarmee is multiplex een onmisbaar materiaal binnen de moderne bouw en interieurbouw.
