Inleiding

In de bouw wordt veel gewerkt met standaard houtafmetingen. Deze zogenaamde courante maten zijn eenvoudig verkrijgbaar, sluiten goed op elkaar aan en worden gebruikt voor constructies, afwerkingen en plaatmaterialen. Door met standaardmaten te werken kan sneller, voordeliger en efficiënter worden gebouwd.

Balken, regels en planken

Massief vurenhout wordt geleverd als regels, balken, planken en delen. De afmetingen worden altijd weergegeven als dikte × breedte, uitgedrukt in millimeters.

Regels

Regels zijn relatief smalle houten balken die veel worden toegepast voor:

• houtskeletbouw;
• binnenwanden;
• dakconstructies;
• regelwerk achter gevelbekleding.

Veel voorkomende afmetingen zijn:

• 18 × 38 mm
• 22 × 50 mm
• 38 × 63 mm
• 45 × 70 mm
• 45 × 95 mm
• 45 × 120 mm

De standaard handelslengtes variëren meestal van 2,10 tot 5,40 meter.

Balken

Balken zijn zwaarder uitgevoerd en worden gebruikt voor dragende constructies zoals vloeren, daken en overkappingen.

Veel gebruikte maten zijn:

• 56 × 70 mm
• 63 × 75 mm
• 63 × 100 mm
• 75 × 125 mm
• 100 × 100 mm
• 100 × 150 mm

Ook deze zijn verkrijgbaar in lengtes tot ongeveer 6 meter.

Planken en delen

Planken zijn dunner dan balken en worden toegepast voor aftimmerwerk, bekleding en betimmeringen.

Veel voorkomende diktes zijn:

• 18 mm
• 22 mm

Veel gebruikte breedtes zijn:

• 100 mm
• 150 mm
• 200 mm
• 250 mm
• 300 mm

Plaatmaterialen

Naast massief hout worden veel plaatmaterialen gebruikt.

OSB

OSB-platen bestaan uit samengeperste houtspaanders en worden toegepast in vloeren, daken en wanden.

Veel gebruikte diktes zijn:

• 9 mm
• 12 mm
• 15 mm
• 18 mm
• 22 mm

Multiplex

Multiplex bestaat uit meerdere kruislings verlijmde fineerlagen. Hierdoor is de plaat sterk, vormvast en geschikt voor zowel binnen- als buitentoepassingen.

Veel voorkomende diktes:

• 6 mm
• 9 mm
• 12 mm
• 15 mm
• 18 mm
• 21 mm
• 24 mm
• 30 mm

MDF

MDF heeft een glad oppervlak en wordt vooral gebruikt voor meubels en binnentimmerwerk.

Veel gebruikte diktes:

• 6 mm
• 9 mm
• 12 mm
• 18 mm
• 22 mm

Standaard plaatformaten

De meeste plaatmaterialen zijn leverbaar in standaardformaten zoals:

• 2500 × 1250 mm
• 2440 × 1220 mm
• 3050 × 1220 mm (voor sommige toepassingen)

Deze maten sluiten goed aan op de gebruikelijke h.o.h.-maten van houten regelwerken.

Ruw, fijnbezaagd en geschaafd

Hout wordt in verschillende afwerkingen geleverd.

• Ruw hout komt rechtstreeks uit de zagerij en heeft een onregelmatig oppervlak.
• Fijnbezaagd hout heeft een vlakker oppervlak, maar is nog niet volledig maatvast.
• Geschaafd hout is glad afgewerkt, maatvast en direct klaar voor verwerking.

Voor zichtbaar timmerwerk wordt meestal geschaafd hout gebruikt.

Belangrijke aandachtspunten

Bij het werken met hout moet rekening worden gehouden met enkele eigenschappen:

• Hout werkt onder invloed van temperatuur en vocht.
• Afmetingen worden altijd aangegeven in millimeters.
• Gebruik droog hout met een vochtpercentage van ongeveer 12 tot 18%.
• Controleer hout altijd op kromtrekken, scheuren en grote noesten.
• Kies de juiste houtmaat op basis van de belasting en overspanning.

Samenvatting

Courante houtmaten zijn standaardafmetingen die veel worden toegepast in de bouw. Regels en balken vormen de draagconstructie, terwijl planken en delen worden gebruikt voor afwerking. Daarnaast zijn plaatmaterialen zoals OSB, multiplex en MDF verkrijgbaar in vaste diktes en standaard plaatformaten. Door met deze standaardmaten te werken verlopen ontwerp, productie en montage sneller, eenvoudiger en efficiënter. Kennis van de meest gebruikte houtafmetingen is daarom een belangrijke basisvaardigheid voor iedere bouwkundige.